Κυριακή, 22 Νοεμβρίου 2015

Δημοσιογράφοι


"Το τηλέφωνο χτύπησε για τρίτη φορά. Ο Καρνέζης άπλωσε, μισοκοιμισμένος ακόμα, το χέρι και σήκωσε το ακουστικό. Ήταν ο Φλωράς. Τι ήθελε ο Φλωράς μέσα στη χειμωνιάτικη νύχτα, μια τέτοια ώρα; Αυτό το τηλεφώνημα και η επίσκεψη που θα ακολουθούσε, ήταν για τον Καρνέζη πολύ δυσάρεστα πράγματα. Δεν δέχεται κανείς με ευχαρίστηση, μέσα στη μέση της νύχτας το σύζυγο της ερωμένης του." (Γ. Μαρής/Έγκλημα στο Κολωνάκι)

Όταν παιδί ακόμη, ξεκοκάλιζα τα αστυνομικά μυθιστορήματα, έτρεφα πάντοτε μια αγνή και διακριτική συμπάθεια για τους χαρακτήρες των δημοσιογράφων που πιστοί στην δεοντολογία τους, συνεργάζονταν άγαστα με τον ήρωα για την εύρεση της αλήθειας.  Στο άγουρο μου μυαλό τότε, θεωρούσα τη δημοσιογραφία, ένα είδος ιεραποστολής, ταγμένο στην ελευθερία της έκφρασης, την ελευθερία της πληροφόρησης, την αμεροληψία, τον σεβασμό της ιδιωτικότητας και της προσωπικότητας των πολιτών και την ισηγορία.  Αλλά και αργότερα θυμάμαι, στις πανεπιστημιακές εργασίες, η παραπομπή σε έναν έγκριτο δημοσιογράφο, σε ένα άρθρο ενός σοβαρού εντύπου, όπως οι FT, η WSJ, το Barrons, ή το Economist, ήταν πράξη προστιθέμενου κύρους και αυθεντίας, που ένας προπτυχιακός φοιτητής δεν θα μπορούσε ποτέ να έχει.

Χρόνια αργότερα, ο πανδαμάτωρ χρόνος με έφερε ως την πόρτα του ιστορικότερου ημερησίου οικονομικού φύλλου της χώρας.  Ως οικονομικό συντάκτη.  Συνεπαρμένος από την τιμή που μου έγινε, να μου επιτρέψει δηλαδή ο αρχισυντάκτης μου να αρθογραφώ, μη έχοντας την παραμικρή σχέση με το χώρο, δεν μπόρεσα να αντιληφθώ αμέσως το τι πραγματικά κάνει ένας δημοσιογράφος.  Θέλω να πω, όχι αυτό που υποτίθεται πως οφείλει να κάνει...

Αντιγράφω από το Εγχειρίδιον του Δημοσιογράφου: "Η δουλειά του δημοσιογράφου χρειάζεται εγρήγορση, κριτική σκέψη, επιθυμία για αναζήτηση, ευελιξία, γνώσεις και πνευματική καλλιέργεια, ετοιμότητα, ανεξαρτησία, τόλμη, ικανότητα για ανάληψη πρωτοβουλιών, αμεροληψία, ευσυνειδησία κι εργατικότητα. Ο πρωταρχικός του σκοπός είναι η αποκάλυψη της αλήθειας και η αντικειμενικότητα στην ενημέρωση. Ο δημοσιογράφος προσπαθεί να μην επηρεάζεται από τις δικές του εμπάθειες, στάσεις, συμφέροντα κι αντιλήψεις και να μην εμπλέκεται σε προσωπικές αντιπαραθέσεις. Ένας δημοσιογράφος πρέπει ακόμη, να έχει επιμονή, ευγένεια, περιέργεια, υπευθυνότητα, σωματική και ψυχολογική αντοχή."  Και δεν μπορώ, παρά να χαμογελάσω με την αφέλεια μου, που πίστευα πως μπορεί έστω και ένα από αυτά να ανταποκρίνεται στο Job Description.  Η δική μου η εικόνα από την αίθουσα σύνταξης, ήταν μια ντουζίνα αλκοολικοί από τα καθημερινά ουϊσκυ (βραδινή εργασία γαρ), που ξεφύλλιζαν μια ατζέντα και τηλεφωνούσαν στις πηγές τους, προκειμένου να εξασφαλίσουν την είδηση.  Επαγγελματίες τόσο ακέραιοι, που αποφάσιζαν να γράψουν για τον έναν ή τον άλλον επιχειρηματία, αναλόγως με το αν θα είχε μπουφέ η συνέντευξη τύπου, διότι αν δεν εξασφάλιζε φαγητό, δεν υπήρχε περίπτωση να παρεβρεθούν.  

Στην πορεία, είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ με διάφορα μέσα, έντυπα, ηλεκτρονικά και τηλεοπτικά, να συναναστραφώ από απλούς συντάκτες, ως και τους ίδιους τους εκδότες, ώσπου η εικόνα μου για τους εκπροσώπους του τύπου αποκρυσταλλώθηκε, ως παγκόσμια αλήθεια: "Η δημοσιογραφία είναι ένα χαμερπές επάγγελμα και ένας εθισμός χειρότερος από την ηρωίνη, ένας παράξενος, άθλιος κόσμος από απροσάρμοστους, μεθύστακες και αποτυχημένους."  Τα λόγια δεν είναι δικά μου.  Είναι του Hunter Thompson, γνωστού και μη εξαιρετέου, Αμερικανού δημοσιογράφου.  Προσυπογράφω!

Πώς και τα θυμήθηκα όμως σήμερα, όλα αυτά;  

Έπεσα πάνω σε ένα τουί όπου έγραφε:  "Η δημοσιογραφία είναι το καταφύγιο των αποτυχημένων. Χρόνια τώρα προσπαθώ να ξεφύγω, αλλά δεν βρίσκω τον δρόμο."   Μόλις το διάβασα, σκέφτηκα:  "Τι ήθος ανδρός!"  Μετά είδα τη φωτό προφίλ...  Ο Θανάσης ο Μαυρίδης, ο άνθρωπος που έφυγε από το Capital για να ανοίξει φούρνο στο Μαρούσι (έδρα του μέσου), αυτοσαρκάζεται προκειμένου να κάνει γνωστό το καινούργιο του επαγγελματικό εγχείρημα.  Θα μπορούσα βέβαια να υποδείξω χίλιους τρόπους στον κ. Μαυρίδη, προκειμένου να ξεφύγει από τον δαίμονα της δημοσιογραφίας, όπως το να γίνει όντως φούρναρης, ή να αποσυρθεί σε κάποιο νησί της άγονης γραμμής και να βόσκει πρόβατα, προφανώς όμως, ο ίδιος θεωρεί πως είναι τόσο καλός σε αυτό που κάνει που θέλει να μας το υπενθυμίζει καθημερινώς. Ή ίσως, ο κ. Μαυρίδης θεώρησε πως η πολυφωνία και η ισηγορία δεν εξασφαλίζεται από τα ήδη υπάρχοντα μέσα, γι αυτό και ίδρυσε ένα δικό του, ώστε να είμαστε όλοι μας ικανοποιητικώς ενημερωμένοι.

Ένας άλλος δημοσιογράφος, ο Ben Hecht, που σε αντίθεση με τον κ. Μαυρίδη, ξέφυγε από το καταφύγιο των αποτυχημένων και σήμερα μνημονεύεται ως συγγραφέας και σεναριογράφος είπε πως "το να προσπαθείς να μάθεις τι γίνεται στον κόσμο από τις εφημερίδες, είναι σαν να θέλεις να μάθεις την ώρα, κοιτώντας μόνο τον λεπτοδείκτη."

Πώς μου ήρθε όμως τώρα αυτό;

Διάβαζα ένα από τα κατάπτυστα κείμενα της Νένας της Μαλλιάρα, όπου για ακόμα μια φορά παραθέτει ανεξακρίβωτες πληροφορίες, στοιχεία των οποίων την πηγή αποκρύπτει, απόψεις στις οποίες μεροληπτεί περί των γεγονότων, κοντολογίς πράττει ό,τι καταδικάζει ο κώδικας δεοντολογίας της ΕΣΗΕΑ.  Το πως η κα. Μαλλιάρα, κατορθώνει με τόσες εξακολουθούμενες παραβιάσεις του κώδικα να αρθρογραφεί ακόμα, είναι απορίας άξιο.  Με ειδίκευση στο τραπεζικό ρεπορτάζ, στην αρχή της φετεινής κρίσης, μας βομβάρδιζε με κείμενα περί της καταστροφής του συστήματος από τα "πανάκριβα" κεφάλαια του ELA.  Έπειτα, συνέχισε με τα "τρομακτικά" ποσά που είχαν εγκαταλείψει το σύστημα.  Στη συνέχεια μας ενημέρωσε για την "υποχρεωτική" πρόταση ανταλλαγής ομολόγων της Αλφα για να καταλήξει σε ένα πρελούδιο πληροφόρησης περί των βιβλίων προσφορών.  Όλα βεβαίως τα νούμερα που κατά καιρούς έχει παραθέσει η εν λόγω κυρία, έχουν αποδειχτεί ανακριβή, ενώ τα περισσότερα από τα στατιστικά που κατά καιρούς δημοσιεύει, δεν μπορούν να βρεθούν πουθενά, ούτε σε επίσημες εκδόσεις της ΤτΕ, ή της ΕΚΤ.

Λέγει λοιπόν ο κώδικας δεοντολογίας της ΕΣΗΕΑ, και αν γνωρίζετε κάποιο μέσο που να σέβεται τις κάτωθι αρχές, ας επισυναφθεί ως σχόλιο:

Ο δημοσιογράφος αυτοδεσμεύεται "να θεωρεί προσβολή για την κοινωνία και πράξη μειωτική για τον εαυτό τουτη διαστρέβλωση, την απόκρυψη, την αλλοίωση ή την πλαστογράφηση των πραγματικών περιστατικών." Επιπλέον "να ερευνά προκαταβολικά, με αίσθημα ευθύνης και με επίγνωση των συνεπειών, την ακρίβεια της πληροφορίας ή της είδησης που πρόκειται να μεταδώσει".  Αυτά στο άρθρο ένα.

Στο δεύτερο άρθρο, μαθαίνουμε πως ο δημοσιογράφος οφείλει "να ερευνά προκαταβολικά, με αίσθημα ευθύνης και με επίγνωση των συνεπειών, την ακρίβεια της πληροφορίας ή της είδησης που πρόκειται να μεταδώσει.  Να επανορθώνει χωρίς χρονοτριβή, με ανάλογη παρουσίαση και ενδεδειγμένο τονισμό, ανακριβείς πληροφορίες και ψευδείς ισχυρισμούς, που προσβάλλουν την τιμή και την υπόληψη του ανθρώπου και του πολίτη και να δημοσιεύει ή να μεταδίδει την αντίθετη άποψη, χωρίς, αναγκαστικά, ανταπάντηση, η οποία θα τον έθετε σε προνομιακή θέση έναντι του θιγομένου." 

Ποιοι είναι οι θιγόμενοι εν προκειμένοις;  Οι μέτοχοι της Άλφα, οι οποίοι βασιζόμενοι στο άρθρο της κας Μαλλιάρα περί "υποχρεωτικής" πρότασης στους ομολογιούχους έσπευσαν να αγοράσουν, ή εκείνοι της Eurobank, που βασίστηκαν στην εσφαλμένη τιμή αύξησης, και κατέληξαν να απωλέσουν τα κεφάλαιά τους.  Κι εδώ υπάρχουν δύο τεινά:  Ή η κα Μαλλιάρα έλαβε μέρος σε απόπειρα χειραγώγησης της αγοράς, ή είναι ηλίθια.  Και βεβαίως για το ποιο από τα δύο αληθεύει αρμόδια είναι η επιτροπή κεφαλαιαγοράς.

Άρθρο 5, παρ.δ κώδικα δεοντολογίας "Να μη μεταδίδει και να μην αξιοποιεί ιδιοτελώς αποκλειστικές πληροφορίες που επηρεάζουν την πορεία του Χρηματιστηρίου Αξιών και την αγορά.

Ως προς αυτό το τελευταίο, θα μπορούσα να αναφέρω  και τον Πέτρο τον Λεωτσάκο, ωστόσο, η εγκυρότητα του αμφισβητείται ήδη σε τέτοιο βαθμό, ακόμη κι από το ίδιο το αναγνωστικό του κοινό, ώστε οι αναρτήσεις του να στερούνται εγκυρότητας.  Είναι σαν να κατηγορήσω τον  Λιακόπουλο για διασπορά ψευδών ειδήσεων.  Δεν είναι το ίδιο ωστόσο με μια συγκεκριμένη μερίδα δημοσιογράφων που παρουσιάζονται και αντιμετωπίζονται ως αξιόπιστοι.

Θα θυμάστε το http://artaxia.blogspot.gr/2015/03/cui-bono.html πόνημα μου, όπου αποπειρώμαι να ερμηνεύσω την παρουσία συγκεκριμένων ειδήσεων σε συγκεκριμένες στιγμές και για συγκεκριμένους λόγους.  Η πολιτική χρειάζεται τη δημοσιογραφία, όπως και οι επιχειρήσεις χρειάζονται τους δημοσιογράφους.  Γι αυτό και τους κανακεύουν με δώρα και καλούδια, προκειμένου να τους έχουν με το μέρος τους.  Αυτά είναι γνωστά.

Αυτό που δεν συνέβαινε ως τώρα, ήταν αυτή η κατάφωρη αδράνεια της αρμόδιας εποπτικής αρχής, απέναντι σε τέτοια σπουδαία θέματα.  Ο καθείς γράφει ό,τι θέλει, παραπλανώντας και χειραγωγόντας και το bottom line, είναι "ας πρόσεχες."

Όχι παιδιά!  Κάτι πρέπει να κάνουμε γι αυτό, n'est pas;