Παρασκευή, 5 Ιουνίου 2015

Τυχαιότης, Τυχαιοτήτων, τα πάντα Τυχαιότης

Ο πλασματικός Ελβετός καθηγητής Raymund Gregorius απαγγέλει στο ψυχολογικό μυθιστόρημα του Pascal Mercier, "Night Train to Lisbon", μια περιγραφή της τυχαιότητας, η οποία κι έγινε η αφορμή για το σημερινό πόνημα:  "Τι θα μπορούσε να έχει συμβεί στο χρόνο που μας απομένει;  Άγνωστος και ανεξερεύνητος, ελαφρύς σαν πούπουλο στην ελευθερία του και βαρύς σαν μολύβι στην αβεβαιότητα του;  Είναι μια ευχή, νοσταλγική και ονειρική, το να μπορέσουμε να ξαναβρεθούμε σε κάποιο σημείο της ζωής του, και να επιλέξουμε έναν ολοκληρωτικά διαφορετικό δρόμο από εκείνον που μας έκανε αυτό που σήμερα είμαστε."

Amadeu do Prado

Η τυχαιότητα είναι ο πραγματικός σκηνοθέτης της ζωής μας.  Από τη στιγμή της σύλληψής μας, μέχρι και την τελευταία μας πνοή, ο,τιδήποτε μας συμβαίνει ενορχηστρώνεται από το πεπρωμένο, ή διαφορετικά, έναν αλγόριθμο γεγονότων, που αναλόγως των θρησκευτικών μας πεποιθήσεων, είναι είτε θεόσταλτος, είτε εντελώς τυχαίος.  Ο ανθρώπινος νους ωστόσο, παρουσιάζει μια επίμονη ανεπάρκεια στο να αντιληφθεί τις πιθανότητες που ελοχεύουν σε κάθε στιγμή της ζωής μας.  Σήμερα ας πούμε, 5 Ιουνίου του 2015, το δελτίο καιρού έδινε 40% πιθανότητα βροχής, τούτη όμως τη στιγμή που συγγράφω, ρίχνει καρέκλες, άρα βρέχει, οπότε 100% βροχή, στο μαθηματικά πρωτόγονο μυαλό μου είτε βρέχει (100%), είτε όχι (0%), τα ενδιάμεσα δεν τα κατέω.  Το ίδιο κι οταν μου δηλώνουν πως η σοβαρή εγχείρηση που πρέπει να υποβληθώ έχει 70% επιτυχία, συλλογιζόμαι πως ένας άνθρωπος είναι είτε ζωντανός, είτε πεθαμένος, 70% ζωντανός άνθρωπος, δεν υπήρξε ποτέ. 

Παλαιότερα στην επαγγελματική μου πορεία είχα την τιμή να γνωρίσω έναν άνθρωπο που τέτοια παραδείγματα τα είχε για πρωινό.  Λογιστής για βιοπορισμό, αλλά τόσο ανήσυχη φύση που θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ακαδημαϊκός ο φίλος μου (θα τον αποκαλώ εφεξής Λευτεράκη), είχε ένα Matlab κι ό,τι διάβαζε πως κυκλοφορούσε σε trading system, το έτρεχε ως backtesting σε ωριαίο, ημερήσιο, εβδομαδιαίο, μηνιαίο, ετήσιο και δεκαετές.  Αυτό που ανακάλυψε και μοιράστηκε μαζί μου ο φίλος μου ο Λευτεράκης (να'ν καλά εκεί που βρίσκεται) ήταν πως ελάχιστα συστήματα μπορούσαν να αντέξουν σε backtesting, κι όσα άντεχαν, ήταν συνήθως προ προμηθειών και κόστους χρήματος.  Συνεπαρμένος από τα ευρήματα, βάλθηκα κι εγώ να δοκιμάσω το δικό μου σύστημα, χωρίς βέβαια να το πω πουθενά και το αποτέλεσμα ήταν το φαντασμαγορικό:  ΤΖΙΦΟΣ!



Θυμάμαι την πρώτη μου διάλεξη με τίτλο:  "Τεχνικές Επιλογής Μετοχών" τότε που όλα ήσαν αγνά και χαρούμενα σε ένα αμφιθέατρο γεμάτο επαγγελματίες brokers.   Είχα επιστρετεύσει όλη μου τη γοητεία, προκειμένου να τους πείσω πως γνώριζα κάτι το οποίο εκείνη την περίοδο νόμιζα πως γνώριζα και τώρα είμαι βέβαιος πως αγνοώ:  "Πώς να διαλέγω μετοχές που κερδίζουν".   Η αλήθεια είναι πως για τη συναίσθηση της άγνοιας μας περί του τυχαίου, απαιτούνται πολλές, πάμπολλες ώρες εμπλοκής.  Συνήθως, ξεκινάμε με την αίσθηση πως γνωρίζουμε.  Θα δώσω ένα παράδειγμα:  Έπιλέγω σήμερα να αγοράσω μια μετοχή, ποιος είναι που μου την πουλάει;  Κάποιος που ήρθε από τις σπηλιές, ή κάποιος επαγγελματίας;  Τι μπορεί να γνωρίζω εγώ που αγνοεί εκείνος, δεδομένου πως όλοι μας μοιραζόμαστε καθημερινά τις ίδιες πληροφορίες;  Αν για εμένα η τιμή είναι χαμηλή, οπότε αγοράζω, και για εκείνον υψηλή, οπότε πουλάει, τότε αυτή η διάσταση πεποιθήσεων είναι αρκετή ώστε να διακινεί 3 δισεκατομμύρια μετοχές στο NYSE καθημερινώς, με τη συντριπτική πλειοψηφία αυτών να κινούνται όχι από τύπους σαν κι εμένα, αλλά από επενδυτικούς οίκους, που υποτίθεται γνωρίζουν;  Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω τι γνωρίζουν εκείνοι, μπορώ όμως να σας διαβεβαιώσω πως εκείνο που επιμένουν να αγνοούν είναι οι έρευνες αποτελεσματικότητας που αφορούν τους διαχειριστές αμοιβαίων κεφαλαίων.

Προσωπικώς έχω ερευνήσει μερικές, κάποιοι άλλοι άλλες τόσες, και σας προκαλώ να κάνετε κι εσείς τη δική σας ανάλυση:  Αναζητήστε τις αποδόσεις των αγαπημένων σας διαχειριστών για τα προηγούμενα κάμποσα χρόνια (με το κάμποσο εννοώ τουλάχιστον 5-6). Βάλτε τις σε ένα excel και βρείτε ποιοι πήγαν καλύτερα.  Φτιάξτε μια λίστα για κάθε χρονιά. Μετά υπολογίστε τον συντελεστή συσχέτισης για κάθε ζεύγος χρόνων, (χρονιά 1 με χρονιά 2, χρονιά 1 με χρονιά 3 κοκ).  Αν βάλετε μια πενταετία θα έχετε 9 συντελεστές συσχέτισης για κάθε διαχειριστή.  Θα διαπιστώσετε πως ο συνολικός συντελεστής συσχέτισης δεν θα ξεπερνά το 0,1 δηλαδή ΜΗΔΕΝ, το ίδιο που θα συνέβαινε αν αυτοί οι τύποι έριχναν ζάρια πριν επενδύσουν, δηλαδή ΜΗΔΕΝ προστιθέμενη αξία για εμπειρία, ΜΗΔΕΝ για ικανότητες και ΜΗΔΕΝ για περγαμηνές.   Στη συνέχεια μπορείτε να φτιάξετε μια λίστα με τις αποδόσεις του δικού σας χαρτοφυλακίου.   Όσο καλά, ή όσο χάλια κι αν τα έχετε πάει, αν ο συντελεστής συσχέτισής της απόδοσης από χρονιά σε χρονιά είναι μεγαλύτερος από 0,2 να έρθετε και να με ΦΤΥΣΕΤΕ ΣΤΑ ΜΟΥΤΡΑ!

Τι θέλει να πει ο ποιητής;  Πως, κάποιοι έχουν καλές περιόδους, κάποιοι κακές, μερικοί είναι τυχεροί, άλλοι άτυχοι, κι όσοι είναι ασυνήθιστα τυχεροί, μπορεί να έχουν τρεις, ή και περισσότερες συνεχόμενες χρονιές με εξαιρετικές αποδόσεις.  Κι αν θέλετε πραγματικά να βεβαιωθείτε πως ο αγαπημένος σας γκουρού είναι τόσο μακρυά από το να είναι επιτυχημένος στις προβλέψεις του, όσο κι εσείς στις δικές σας, προκαλέστε τον να σας κάνει μία για το επόμενο εξάμηνο, ή την επόμενη χρονιά.  

Θα με ευγνωμονείτε!

Τι είναι όμως εκείνο το οποίο κάνει τόσο τους επαγγελματίες, όσο και τους μαριδαίους επενδυτές τόσο ξεροκέφαλα να πιστεύουν πως μπορούν να τα καταφέρουν καλύτερα από την αγορά, ενάντια στην οικονομική θεωρία την οποία εξάλλου οι ίδιοι αποδέχονται, αλλά και ενάντια στην πραγματικότητα που ένα τόσο απλό πείραμα μπορεί να αποκαλύψει;  

Οι σοβαροί επενδυτές, αναμφίβολα διαθέτουν ικανότητες.  Αναλύουν ισολογισμούς, μελετούν οικονομικά στοιχεία, εξετάζουν τον ανταγωνισμό και αξιολογούν τις διοικήσεις των επιχειρήσεων.  Αυτά τα πράγματα απαιτούν δουλειά, εμπειρία και κατάρτιση, κι οι επενδυτές έχουν εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους αυτές που ενδεχομένως διαθέτουν.  Σε αυτό μπορούν να βασίζονται.  Εκείνο, στο οποίο δεν μπορούν να βασίζονται -αλλά δεν το γνωρίζουν- είναι το εάν οι μετοχές των εταιρειών που αναλύουν είναι ΟΡΘΑ ΑΠΟΤΙΜΗΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ, εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή.  Είναι όλες οι διαθέσιμες πληροφορίες τιμολογημένες ή όχι;

Στις τάξεις των τεχνικών αναλυτών τα πράγματα δεν είναι καλύτερα.  Ακολουθεί ένα γράφημα:

    



Είμαι σίγουρος πως κάποιοι από εσάς έχουν ξεκινήσει να τραβούν γραμμές, άλλοι θα σκέφτονται σε ποιον τίτλο μπορεί να αναφέρεται...


(Συνεχίζεται)