Παρασκευή, 30 Αυγούστου 2013

Τα Λάθη [Γ' Ενότητα]

 Το 2005 τέλος καλοκαιριού, ξημερωνόμουν σε ένα χωριό της Κρήτης που πια ούτε το όνομα του δεν θυμάμαι.  Πέρασα κοντά ένα μήνα εκεί, προκειμένου να ανακουφίσω το θυμικό μου από μία σειρά αποτυχημένων κινήσεων που μου κόστιζαν χρήμα και πελατεία.  Είχα πλέον ωρίμάσει αρκετά, ώστε να μπορώ να αφουγκράζομαι πότε κάτι δεν πάει καλά, όχι όμως τόσο ώστε να αντιλαμβάνομαι επακριβώς την αιτία του προβλήματος.  Εκείνη η χρονιά δεν είχε τίποτα το ιδιαίτερο χρηματιστηριακά, ωστόσο ακολουθούσε μια λαμπρή παρουσία της ελληνικής οικονομίας, που από την εφαρμογή του ευρώ κι έπειτα, μόνο καλά έβλεπε:  Χαμηλά επιτόκια, σπουδαίους ρυθμούς ανάπτυξης, χαμηλό πληθωρισμό, ακμάζουσα κτηματαγορά, ακόμη και η κεφαλαιαγορά των Αθηνών είχε συνέλθει από τον όλεθρο που αφάνισε το 80% των αποταμιεύσεων των Ελλήνων.  Υπήρχε βέβαια μια διαφορά ουσίας:  Η ευημερία της μετά ευρώ εποχής ήταν ευημερία με ξένα κεφάλαια, κι αυτό ήταν κάτι που με προβλημάτιζε πολύ ενώ την υπόλοιπη κοινωνία πάλι, όχι! 
 
Έβλεπα μια πρωτόγνωρη επέκταση της προσφοράς χρήματος, αγαθά αγοράζονταν με εντατικούς ρυθμούς κι ο τρόπος ζωής που είχα υιοθετήσει ζώντας σε πολύ πλουσιότερες από την Ελλάδα χώρες, φαινόταν στους Ελληνες εκείνης της εποχής από συντηρητικός έως τσίπικος.  Στην Ελλάδα του Euro και της Eurovision, ένα κέρμα των 10 λεπτών που γλιστρούσε από την τσέπη ενός τυχαίου περαστικού, έμενε στο πεζοδρόμιο όλη τη μέρα, επειδή κανείς δεν ήθελε να ΣΚΥΨΕΙ για να το μαζέψει.
 


Τέτοια πράγματα έβλεπα, δασκάλες να δανειοδοτούνται για αγορά 1ης κατοικίας με τεσσαρακονταετή δάνεια, πωλητές να κορδώνονται σε ανοικτές SLK, γκομενίτσες με πέντε πιστωτικές να γκρινιάζουν επειδή ο λεοντιδεύς δεν της πήγε τριήμερο στο Mykonos Blue αλλά στο Milena.
 
Κι άρχισα να πουλάω....
 
Αυτό που διέκρινα στην ελληνική κοινωνία ήταν ένα παράλληλο σύμπαν.  Ήξερα πως δεν μπορούσε να κρατήσει.  Ήξερα πως ήταν λάθος.  Συνέχισα σορτάροντας...
 
Σχεδόν καταστράφηκα.  Όφειλα να γνωρίζω το:
 
Λάθος #5=>  Bad Timing.  Το έχω αναλύσει και σε άλλα κείμενα.  Δεν έχει σημασία τι πιστεύει κανείς κι αν είναι πασιφανές πως το σπίτι καίγεται.  Αν όλοι συμπεριφέρονται σαν να μην υπάρχει φωτιά, τότε ΚΑΝΕ ΚΙ ΕΣΥ ΤΟ ΙΔΙΟ.  Η χρηματοπιστωτική κρίση ήρθε το 2008, τρία χρόνια αργότερα από τότε που την ανέμενα.  Κι όπως όλοι γνωρίζουμε, στα χρηματιστήρια δεν κερδίζει ο ορθός, κερδίζει ο ακριβής.  Υπάρχει ένα ιστολόγιο εδώ στη γειτονιά μας, λέγεται "Ο Καθηγητής Α(ν)παγγέλει."  Ο συγγραφέας του, δεν κάνει τίποτα άλλο πέρα από το να προειδοποιεί για τα κακά που έρχονται στον παγκόσμιο καπιταλισμό.  Ωραία.  Κι εγώ τα βλέπω, κι εγώ τα γνωρίζω.  Και;  Να βγούμε όλοι να σορτάρουμε;  Κι αν το σύστημα σκάσει το 2018;  Δεν νομίζω πως αυτός ο καθηγητής έβγαλε ποτέ χρήματα;  Δεν έχει τη νοοτροπία ανθρώπου που βγάζει χρήματα, όπως η πάλαι πότε γραφική Λουκά δεν είχε την όψη χριστιανής, όσο κι αν το ισχυριζόταν. 
 
Η αντιγνωμία μεταξύ του επενδυτή και της συλλογικής αγοράς λειτουργεί πάντοτε υπερ της αγοράς.  Οι άλλοι -οι ανόητοι- θα βγάζουν χρήματα, κι εσύ -ο σωστός- θα χάνεις.  Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να το αλλάξει αυτό και όταν θα έρθει η ώρα που η αγορά θα ευθυγραμιστεί με τις απόψεις σου, μπορεί να μην σου έχει μείνει στο λογαριασμό ούτε γρόσι.


 

Επιστρέφοντας από την Κρήτη τότε είχα πλέον μάθει να μην αφήνω τις προσωπικές μου πεποιθήσεις να "ανακατεύονται" με τις επενδυτικές μου κινήσεις.  Οι αγοραπωλησίες μου πλέον όφειλαν να ευθυγραμμίζονται με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα.και όχι με τις ικανότητες μου στην μαντική, ή τα μελλούμενα.  Το χαρτοφυλάκιο μου ανέκαμψε, αλλά όχι για πολύ.  Υπήρχε κάτι ακόμη που δεν είχα μάθει και το βρήκα μπροστά μου, τρία χρόνια αργότερα.

Η κατάρρευση της Lehman, ήρθε να επιβεβαιώσει όλες μου τις προσδοκίες, αρκετά μεταγενέστερα βέβαια από τότε που το έβλεπα και με αρκετά διαφορετικό τρόπο.  Ήμουν long τότε, όπως και όλος ο πλανήτης, χτύπησαν στοπ, ταρακουνηθήκαμε πολύ, ευτυχώς άλλες θέσεις σε εμπορεύματα λειτούργησαν αντισταθμιστικά, πριν όμως συμβεί αυτό βίωσα μια κατάσταση vertigo όπου επί δεκαπέντε ημέρες έχανα περί τα τρία χιλιάρικα day in, day out γιατί χρώσταγα ακόμη τα δίδακτρα του σπουδαιότερου μαθήματος, εκείνου που έχω εξηγήσει και περιγράψει και επισημάνει σε αυτό το ιστολόγιο πολλάκις:


Λάθος #6=> Η άγνοια περί της σχετικότητας των χρονικών περιόδων.


Αυτό εκ πρώτης μπορεί να φαίνεται περιπλοκότερο από όσο είναι στην πραγματικότητα, εμπεριέχει ωστόσο έναν αρχέγονο κανόνα, ο οποίος διέπει όλα τα γήινα, από τον κύκλο των εποχών, τις σπορές, τους θερισμούς, τη γέννηση και το θάνατο, παλίρροιες, γονιμότητα. 

Ίδε και σχετικό πόνημα εδώ:  http://artaxia.blogspot.gr/2013/03/o.html

Οι άνθρωποι των αγορών, πλημμυρισμένοι από την ημιμάθεια, επιμένουν να αγνοούν βασικούς κανόνες ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ διαφόρων γεγονότων, παρασυρόμενοι συνήθως από την ταχύτητα με την οποία μπορούν από τη μία να έχουν πρόσβαση σε πληροφορία και από την άλλη να εκτελούν εντολές.  Ο χρονισμός των χρηματιστηριακών αγορών δεν έχει καμία σχέση με την πραγματική οικονομία, τον κόσμο και την ταχύτητα με την οποία ενεργούν οι άνθρωποι.  Θα πάρω για παράδειγμα τη Συρία.  Από τη στιγμή που υπάρχει η υπόνοια πως επίκειται πολεμικό χτύπημα, η αγορές αντιδρούν ακαριαία -και μπράβο τους-.  Βλέπουμε λοιπόν τον S&P να δέχεται πωλήσεις, το πετρέλαιο να ανεβαίνει, ο χρυσός ακολουθεί, το δολάριο ενισχύεται, ο Vix εκτοξεύεται -οι συνήθεις ύποπτοι-.  Αυτό στα χρηματιστήρια.  Έξω όμως, ο κόσμος έχει άλλους ρυθμούς.  Όπως είδαμε ο Obama ζήτησε ψήφο από το κονγκρέσο, διπλωματικές αποστολές πρέπει να συναντηθούν, στρατιωτικές μονάδες να πλησιάσουν, γραμμές εφοδιασμού, στρατηγικά συμβούλια.  Όλα αυτά απαιτούν εβδομάδες, όχι ώρες.  Στο μεταξύ, οι αγορές βαριούνται να περιμένουν και αναθαρρούν.  Και "ξαφνικά" (για τις αγορές πάντοτε, όχι για τον υπόλοιπο κόσμο) επέρχεται το αναμενόμενο γεγονός.  Που ξαναβρίσκει τις αγορές μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας και τις αφήνει στον τόπο εκ νέου. 

Στις αρχές του 2008 λοιπόν η πληροφορία ήταν πως η Fed θα αναλάμβανε όλες τις τρύπες που είχαν δημιουργηθεί, όπερ και εγένετο.  Στην πορεία όμως, έβγαιναν νέα, μιλούσαν αξιωματούχοι, δημοσιευόντουσαν παραλειπόμενα, ό,τι συνήθως ακολουθεί ένα γεγονός σημαντικοτατου χρηματιστηριακού μεγέθους.  Με αποτέλεσμα, εγώ -ο γρήγορας που είχα λάβει ήδη τη θέση μου- να βλέπω κάθε μέρα την αγορά ανάποδα και να αιμορραγώ. 

Μετά από αυτό, όταν έχω μια πληροφοφία, εκτίμηση, ή πεποίθηση πάντοτε αφήνω κάποιες εβδομάδες, ίσως και μήνες μέχρι να λάβω τη θέση που αρμόζει σε αυτήν.  Είναι η αναγκαία περίοδος προσαρμογής της εικονικότητας στην πραγματικότητα. 

Αγαπητοί μου αναγνώστες, κρίνοντας από τα σχόλια σας, πιστεύω πως έδωσα ένα οδηγό αποφυγής σφαλμάτων που μπορεί να βοηθήσει έναν επενδυτή στα πρώτα του βήματα.  Αν υπάρχει κάποιο σημείο που μερικοί από εσάς θα ήθελαν διευκρινήσεις, μπορείτε πάντοτε να θέσετε τις απορίες σας κι εγώ θα φροντίσω να επεξηγήσω.

Sic Felix
 

Πέμπτη, 8 Αυγούστου 2013

Τα Λάθη [Β' Ενότητα]


 
 
To 1999 τέτοιες μέρες ήμουν -που αλλού- στην πολυαγαπημένη μου Σαντορίνη.  Στον επαρχιακό δρόμο Φηρών Εμποριού πάνω στη διχάλα του άλλου δρόμου που οδηγεί στο Aκρωτήρι, ήταν ένα πρακτορείο εφημερίδων, εκεί που κατά το μεσημέρι πηγαίναμε όλοι προκειμένου να αγοράσουμε την "Ημερησία" της προηγούμενης ημέρας για να μάθουμε τα παραλειπόμενα της αγοράς.  Ήταν οι χρυσές ημέρες του ελληνικού χρηματιστηρίου, όπου εισηγμένες επιχειρήσεις με ονόματα όπως Sex Form και Ιπποτούρ έδιναν δωρεάν χρυσά Rolex και Mercedes σε μεροκαματιάρηδες, εξοργίζοντας τύπους σαν τον Κωστόπουλο της τότε ΙΜΑΚΟ που έγραφε λίβελλους κατά του χρηματιστηρίου και το πως "γέμισε το Ηρώδειο κυράτσες με Fendi και χασάπηδες με Vacheron".  Τέτοιες ήταν οι μέρες τότε, στις ξαπλώστρες στο Chilli έβλεπες τύπους να διαβάζουν ροζ φυλλάδες ενώ στο Wet είχε κατέβει όλη η σημειολογία της Sloane Street.
 
Από την προηγούμενη πιένα του ΧΑΑ είχε μεσολαβήσει μια δεκαετία κι εγώ, στα -άντα μου πλέον, διέθετα γραφείο, καλλίπυγο ιδιαιτέρα και χαρτοφυλάκια υπό διαχείριση αρκετών δισ.  Γι αυτό και διάβαζα την "Ημερησία" και όχι τη μικροαστική "Χρηματιστήριο", όπως ο Διονύσης από την Κέρκυρα που μου τηλεφωνούσε κάθε τρεις και λίγο για να με ρωτήσει γιατί δεν του παίζω Κλωνάρια όπως ο τοπικός ελδεάρχης που έχει μαζέψει όλη την enfant gate της Νικηφόρου Θεοτόκη.  Η διαφορά που είχα εγώ με τον κάθε αεριτζή ελδεάρχη ήταν οι γνώσεις μου και αυτές δεν παρέλειπα να τονίζω στους Διονύσηδες του κόσμου τούτου.  Διότι "σιορ Διονύση μου, για κάθε Μεσοχωρίτη και Ανεζουλάκη υπάρχουν οι Παπαστράτοι και οι Μπίμπες, δεν θα πετάξουμε εμείς τα λεφτά μας στον κάθε τυχάρπαστο Λαναρά που πομπάρει χαρτιά με τρύπιους ισολογισμούς....."
 
Κάτι τέτοιες μαλακίες που λέτε έστειλαν πολλούς σαν τον Διονύση από μένα, στα χέρια των ελδεαρχών με τα "δωρεάν προγράμματα παρακολούθησης τιμών και τεχνικής ανάλυσης".  Γιατί για κάθε συνετό παιδί των γραμμάτων που γαλουχήθηκε με τη βιογραφία του Vanderbilt, τα βιβλία του Fabozzi και τα μοντέλα του Wilmott, υπάρχει ένας ξιπασμένος αγροίκος από το Τενεκεδοχώρι Ημαθείας που έριξε όλη την αγροτική επιδότηση σε χρηματιστηριακό μαγαζάκι, σερβίροντας φρέντο με γλυκάκι από ημίγυμνη σερβιτόρα/γραμματέα στους πελάτες που ανακάλυψαν τη γοητεία του RSI στη καμπύλη της Moda Bagno.
 
Κι έτσι έμαθα κάτι ακόμα...
 
 


Λάθος #3 =>  Μια λαμπρή ακαδημαϊκή πορεία και η μελέτη δεν σε κάνει μήτε πλούσιο, μήτε επιτυχημένο στις κεφαλαιαγορές.  Εκείνα τα χρόνια έπαιζα όλους τους ισολογισμούς των εισηγμένων στα δάχτυλα, γνώριζα από μνήμης όλα τα δάνεια των, τα χαμηλά/ψηλά έτους, ακόμη και τα μέλη των οικογενειών των μεγαλομετόχων, υπολόγιζα ταμειακές ροές, έβγαζα τύπους στο Metastock και έγραφα αναλύσεις, κι όμως πελάτης μου που πηγαίνοντας στην Τήνο είδε στον ύπνο του την Παναγία, η οποία του είπε να αγοράσει KΛΩΝΚ, είδε το χαρτοφυλάκιο του να πηγαίνει από τα 10 εκ. στα 500 μέσα σε έξι εβδομάδες.  ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ. 

Το να αγνοούμε τη μόδα και τη ροή του χρήματος είναι τόσο λάθος, όσο να μην μπορούμε να τραβήξουμε μια γραμμή τάσης.  Δεν έχει σημασία αν η μετοχή είναι σκουπίδι, ο ιδιοκτήτης έτοιμος για τη μπουζού και οι αγοραστές, κολλητοί του λομπίστα από τη Γεωργιούπολη, όταν κάτι βγάζει χρήμα το ακολουθούμε.  Με την προϋπόθεση βέβαια να είμαστε ενήμεροι για το τι συμβαίνει και γρήγοροι στις κινήσεις μας.
 
Αντίστοιχο σφάλμα με την επενδυτική αλαζονεία είναι ο...  Η μάλλον, θα δώσω εδώ ένα παράδειγμα.

Πριν μερικά χρόνια με πλησίασε εδώ στο ιστολόγιο, ένας πεφωτισμένος νους ζητώντας μου άκρες για τυχόν αγοραστές trading software.  Στην πορεία, ανταλλάξαμε απόψεις, ίδέες, tips, ώσπου ανακάλυψα γιατί ένας τόσο έξυπνος τύπος είχε παραμείνει φτωχός και ασήμαντος.  Κάθε φορά που η συζήτησή μας ξέφευγε από τα τετριμμένα τύπου έχω ένα κωδικό στο ΧΑΑ, έχω κι ένα margin, αγοράζω μετοχές και περιμένω, ο τύπος tiltάριζε.  Βρε καλέ μου γιατί δεν σορτάρεις;  Βρε χρυσέ μου γιατί δεν παίζεις αυτό το σχηματάκι με τα option στον αμερικανό;  Βρε από δω, βρε από κει, τίποτα.  Αυτό λοιπόν φίλοι μου είναι το:

Λάθος #4=> Ο Επενδυτικός Δογματισμός.  Πολλοί άνθρωποι, αισθάνονται οικεία με το να επαναλαμβάνουν  πανομοιότυπες κινήσεις επειδή κάποια στιγμή στο παρελθόν ήσαν κερδοφόρες.  Έβγαλα ας πούμε χρήμα με τον Άβακα το 2004;  Τι ωραία που περνάγαμε τότε ε;  Άβακα θα παίζω μέχρι τα βαθιά μου -άντα.  ΛΑΘΟΣ!  Παίζαμε long ΕΤΕ και βγάζαμε χρήμα για μια δεκαπενταετία;  Ε ναι ρε συ.  Παροδικό είναι που ήρθε από τα €40 στα €0,08 προσαρμοσμένη.  Όχι φίλε μου!  Παροδικός είσαι εσύ από τις αγορές αν σκέφτεσαι με αυτόν τον τρόπο.

Ο επενδυτικός κόσμος εξελίσσεται.  Αν κάποια στιγμή κέρδισαμε όλοι μας κάνοντας κάτι, ας του κάνουμε ένα μνημόσυνο κι ας προχωρήσουμε.  Οι μετοχές, τα εμπορεύματα, δεν είναι τα παιδιά μας που τα χάσαμε στον πόλεμο και τα κλαίμε για πάντα.  Ξεφύγετε από τα δόγματα "α, αυτό είναι πολύ προχωρημένο για μένα", ή "αυτή τη μετοχή δεν την έχω παίξει ποτέ."  Ε σου έχω νέα φίλε:  ΗΡΘΕ Η ΩΡΑ ΝΑ ΓΙΝΕΙΣ ΑΝΤΡΑΣ ΚΑΙ ΝΑ ΤΗΝ ΠΑΙΞΕΙΣ.  (Τη μετοχή). 

 


(Αφιερωμένο στον φίλο μου που έμεινε μικρός ενώ μπορούσε να γίνει μεγάλος)